Pl Engl Fr Es        


Definicja Aikido

autor: Szczepan Janczuk

Istnieje bogata literatura z dużą liczbą różnorodnych definicji aikido. Dodatkowo każdy z ćwiczących na własny użytek sobie definiuje aikido poprzez pryzmat własnych doświadczeń i wyobrażeń. Dlaczego taka sytuacja jest możliwa? Wynika to w głównej mierze z dość specyficznej konstrukcji założeń aikido, gdzie techniki wojenne, wymagające efektywnej,fizycznej kontroli nad atakujacym zderzają się ze sferą filozoficzno-moralną która sięga korzeniami do głoszącej pokój między ludźmi i harmonijne współistnienie z Naturą religii Omoto z Japonii. Powoduje to powstanie swego rodzaju paradoksu, który można rozwiązać wyłącznie poprzez fizyczne ćwiczenie w dojo.

Idealnie wykonana technika aikido na poziomie dość początkującym faktycznie używa impet i moc ataku, przekształca go za pomocą różnorodnych dźwigni, timingu, dystansu i rytmu tak, aby zawrócić go w środek ciężkości atakującego pozbawiając go równowagi i umożliwić kontrolę nad nim wprost proporcjonalnie do intensywności ataku. Na wyższym poziomie używa się dodatkowo elementów „niefizycznych” jak np idei „nieoporowania” i wielu innych które zwielokrotniają moc technik i pozwalają uniknąć rozwoju przemocy i nienawiści przy stosowaniu technik.

Dążąc do tego idealnego obrazu techniki, ćwiczący podświadomie „budują” nie tylko różnorodne elementy fizyczne i nie-fizyczne w swoim ciele, uczą się odpowiedniego użycia mięśni, interakcji miedzyludzkiej, ale również fizycznie ucieleśniają razem z partnerem podczas ćwiczeń ideę harmonii i współpracy, zamiast niszczenia i robienia sobie coraz większej ilości wrogów. Jest to możliwe dzięki temu że w aikido nie ma zawodów, co eliminuje ducha rywalizacji i pozwala wyjść z zamkniętego dotychczas kręgu „dominujacy – dominowany” i nie produkuje sie zwyciezcow i przegranych.

Nie należy jednak zapominać że ludzie ćwiczący aikido, startują z różnych poziomów rozumienia idei aikido, mają swoje wady i zalety, i nie należy ich idealizować, niezależnie od poziomu technicznego jaki osiągnęli.

Spowodowało to, po śmierci założyciela aikido – Morihei Ueshiba – rozwój wielu różnych styli/organizacji aikido. Najbardziej charakterystyczne to :


Aikikai


Najliczniejsza organizacja na czele której stoi wnuk założyciela, Moriteru Ueshiba, i w której znajdujemy największą ilość instruktorów, którzy byli bezpośrednimi uczniami założyciela. W związku z tym skupia dużą liczbę różnych styli różniących się czasem od siebie dość znacznie np Iwama ryu, styl Nishio sensei, styl Kanai sensei , ASU – Aikido Schools of Ueshiba etc…Styl ogólnie dość okrągly, ruchy płynne i szerokie.


Yoshinkan aikido


Organizacja założona w 1953 r przez przedwojennego ucznia założyciela, Gozo Shioda sensei. Styl dość „kwadratowy”, używają metody zaadoptowane do nauki dużych grup studentów (np policji) w formie wykonywania kata z partnerem jak również jednoosobowo.Ruchy sfazowane na podstawowym poziomie, bardziej okrągłe na poziomie zaawansowanym. Posiada ok 150 podstawowych technik które są ciągle powtarzane i które są podstawa do mistrzowskiego opanowania pozostałych ok 3000.

Więcej informacji


Yoseikan budo


Założona przez przedwojennego ucznia założyciela, Minoru.Mochizuki sensei. Zawiera również elementy z różnych innych Sztuk Walki jak Judo, Aikijujutsu, Karate, Jujutsu traditionnel, Kenjutsu, Tenshin Shoden Katori Shinto-ryu, Gyokushin-ryu jujutsu, Iaijutsu, Kendo, Yari, Kito-ryu etc.

Więcej informacji


Ki Society (Ki No Kenkyukai)


Założona we wrześniu 1976 r przez długoletniego szefa instruktorów Aikikai, K.Tohei sensei. Jedna trzecia treningów to KI-Aikido, dwie trzecie to treningi Ki, Kiatsu, Taigi Competitions, doroczne staże, międzynarodowe staże instruktorskie. Posiadają limitowaną formę zawodów (Taigi Competitions) w wykonywaniu form parami. Nauczanie oparte na idei ” KI ” – rozwinięte dzieki osobistym doświadczeniom K.Toheia w sekcie Tempukai.

Więcej informacji


Tomiki aikido (shodokan)


Założona przez przedwojennego ucznia założyciela K. Tomiki sensei. Posiadają limitowaną formę zawodów. Tomiki sensei – sam judoka na doskonałym poziomie i uczeń J.Kano – uważał że w aikido brakuje elementu współzawodnictwa ,więc zmodyfikował techniki tak aby mogły być używane w zawodach / randori oraz sposób ich nauczania tak, aby uczyć je bardziej efektywnie. Usystematyzował techniki w kata i ukonstytuował limitowaną formę zawodów której celem było testowanie wykonywania technik i ich polepszanie, z cała pewnością zaś nie produkowanie zwycięzców i przegranych. Kata są bardzo interesujące i zawierają wiele starych technik posiadających swoje korzenie w klasycznym Jujutsu. Co jest interesujące, reguły Tomiki aikido są prawie dokładnym przeciwieństwem reguł w judo, co pozwoliło Kenji Tomiki rozwinąć dużo większy wachlarz technik w środowisku współzawodnictwa. Wielu studentów Tomiki aikido uczyło się następnie również judo. Dobrymi stronami tego stylu jest rozwinięcie różnych metod ćwiczenia jak:

– Shodokan Randori: Toshu randori – bez broni i Tanto randori – z użyciem kauczukowego noża.
– Embu – zawody w wykonywaniu kata
– Zawody mieszane – Embu i Randori
– Cwiczenie kata bez uczestnictwa w zawodach.

Studenci Tomiki zwykle ćwiczą wszystkie te różne metody dość regularnie. Aczkolwiek należy powiedzieć że Założyciel nie był zbyt szczęśliwy z powstania tego stylu i publicznie deklarowal że to nie jest aikido, że aikido nie może być zawodami, bo jest sztuką walki, a nie grą z zestawem reguł. Postawy są inne ponieważ ich cele są inne. Założyciel powiedział że „Tomiki nie zrozumiał o co chodzi w aikido”.
Po śmierci Tomiki na czele stylu stoi Nariyama sensei w Osaka.

Więcej informacji
Więcej informacji 2

Poza tym istnieje mnóstwo różnorodnych odłamów z każdej organizacji, istniejących niezależnie (np organizacja H.Kobayashi sensei itd).

Opis niektórych styli
Z racji tego, ze przeprowadzałem się kilkakrotnie do różnych krajów, oraz mieszkałem na różnych kontynentach, miałem okazję ćwiczyć z ludźmi ze styli nieistniejących w Polsce. Oczywiście w każdym stylu istnieją ludzie doskonale wyszkoleni, aczkolwiek są to raczej osobnicy mający 25-30 lat treningu. Moje uwagi ograniczają się do ludzi z którymi ćwiczyłem.


Iwama ryu


Nie jest to formalna organizacja, gdyż organizacyjnie podlegają pod Aikikai, aczkolwiek odseparowywują się dość ostro (również ideowo głosząc jakoby tylko właśnie oni ćwiczyli aikido tradycyjne jakie nauczał M.Ueshiba) od Hombu Aikikai. Posiadają oddzielny system stopni , równoległy do systemu aikikai. Na czele stoi Saito sensei 9 dan. Główne dojo miesci się w Iwama.
Ich system nauczania jest tak ustawiony, że przekładają podstawowe techniki z bronią na techniki bez broni i odwrotnie. Cwiczą też dużo jo, boken i tanto zarówno z partnerem jak i samemu. Używaja do tego systemu „STOP START” oraz bardzo dużego dystansu między ćwiczącymi. Powoduje to kompletny brak płynności, dynamiki i rytmu. Techniki bez broni ćwiczą bardzo dużo statycznie i z dużym oporem ze strony partnera. Techniki te są mocno oparte na dźwigniach, solidnej postawie ciała i operowaniem ciałem jak całości. Dzięki temu są one dość skuteczne, nawet na podstawowym poziomie. Dość słabe opanowanie pracy uke jako takiej, oraz padów. Elastyczność ciała nie jest specjalnie rozwinięta.


ASU – Aikido Schools of Ueshiba


Formalnie niezależna organizacja, ok 70 dojo, niedawno weszła z powrotem pod płaszczyk Aikikai. Głównie rozwinięta w USA. Na czele stoi uczeń O’sensei’a, Saotome sensei.
Oto opis ASU przez George S. Ledyard który jest wysokim stopniem uczniem Saotome sensei:
Sercem Aikido Saotome sensei byłyby dwie główne przesłanki:

Pierwsza, każda technika aikido którą wykonujesz jest uderzeniem którego decydujesz się nie wykonywać. To właśnie możliwość tego atemi kreuje w uke potrzebe/koniecznosc reakcji w ten sposób że technika jest możliwa do wykonania. Jest to podsumowane przez jego (Saotome sensei) stwierdzenie że „Jeśli wiesz że twój partner nie uderzy cię, wszystkie techniki można zatrzymać/zablokować”.

W aikido nie ma rozdzielenia pomiędzy technikami z bronią i bez broni, one są wymienne. Sensei kładzie duży nacisk na rozwój umiejętności posługiwania się bronią, co prowadzi do możliwości zrozumienia jak każda technika ma swój odpowiednik z bronią. Używa on ciągle broni, szczególnie miecza, aby pokazywać główne zasady technik bez broni.

Podczas gdy Kihon Waza senseia jest zasadniczo taki sam jak podstawy aikido gdziekolwiek indziej, jego osobisty styl poruszania się jest taki, ze on zawsze wygląda jakby trzymał miecz, i myśle że on naprawdę tak wyobraża sobie ten ruch.

W końcu, styl Saotome sensei jest bardzo trudny do określenia. Nie używa on jednej metody aby wykonywać wszystkie techniki. Nie jest on nauczycielem „liniowym”. Może on wykonać technikę tak że najpierw wygląda jak T’ai Chi, a w sekundę później wykonuje ją w sposób podejrzanie przypominający karate.

Z tego powodu myśle że Saotome sensei osobiście zaprzeczyłby że posiada jakiś „styl” ponieważ jest on w stanie pokazać swoją technikę w prawie nieskończonej liczbie postaci, dowolnie.

Ale faktem jest, że posiada on swój unikalny sposób ćwiczenia swego aikido, który jest całkiem odróżniający się od innych. Chiba sensei powiedział mi pewnego razu, (po tym jak obserwował trening prowadzony przeze mnie) że „kiedy patrzę na ciebie widzę w dużym stopniu Saotome sensei”. Więc istnieją pewne oczywiste rozróżniające elementy które reprezentują to co on ćwiczy, które przekazał on swoim studentom. Myśle że ma to dużo wspólnego z głównymi zasadami opisanymi powyżej.
Z drugiej strony inną rozróżniającą cechą charakterystyczną Saotome sensei jest to że jego styl nauczania zajmuje się głównymi zasadami a nie technikami. Nie stara się on spowodować abyś wykonywał technikę w pewien sposób, ale raczej abyś znalazł sposób w jaki ona działa dla ciebie osobiście. Rezultatem tego jest to że jego studenci ćwicząc aikido nie wyglądają w zasadzie jak on. Nawet Hiroshi Ikeda sensei (jego długoletni uchideshi) porusza się w kompletnie inny sposób niż Saotome sensei. Pewnego razu słyszałem jak sensei upominał jakiegoś aikidokę z czarnym pasem „nie rób tego w sposób jaki ja robię” Chciał on aby student znalazł sposób jaki działa dla niego a nie imitował kogoś innego. Jest to całkiem inne podejście od niektórych innych instruktorów których studenci powyżej 4 dana wyglądają jak sklonowany oryginał.

To jest wszystko o technice. Jeśli mielibyśmy dyskutować „filozofię” Saotome sensei potrzebowalibyśmy dużo więcej miejsca i czasu niż go mamy. Polecałbym gorąco żeby zainteresowani studenci przeczytali jego książkę „Aikido i Harmonia Natury”.

To co napisałem jest rzeczywiście niedostateczne, ale na jednej stronie nie można posumować treningu z całego życia. Ale przynajmniej myślę że każdy ze studentów Saotome sensei zgodzi się z tym co napisałem.

George S. Ledyard
Aikido Eastside
Defensive Tactics Options
Bellevue, WA USA

Moj komentarz: Niektórzy ze studentów Saotome sensei jak np W.Gleason z Bostonu usiłują ćwiczyć np: kotodame skupiając się kompletnie na spiritualizmie i innch rodzajach mistycyzmu.
Ponieważ Saotome sensei jest człowiekiem wykształconym i bardzo inteligentym, większość ludzi jakich skupia on wokół siebie są to ludzie wrażliwi na filozoficzną stronę aikido. Saotome sensei w swoim dojo potrafi jedocześnie zachować doskonałego ducha wojennego, czego jednak nie można powiedzieć o zdecydowanej większości podlegających mu dojo.

Więcej informacji


Tendo ryu


Formalnie niezależna organizacja, posiada kilka dojo w Europie Zachodniej, glównie Niemczech, Holandii. Na czele stoi K.Shimizu sensei, jeden z najmłodszych uczniów O’sensei.
Styl ten często określa się jako „Zen w ruchu”. Bardzo miękkie szerokie ruchy. Trzeba przyznać że jest to styl gdzie efektywność technik została kompletnie zarzucona.


Aikido Association of Northern California


Niezależna organizacja podlegająca bezpośrednio pod Hombu Aikikai. Prowadzona w kilku regionach USA (głównie pn Kalifornia) przez Bill Witt (Div I), Frank Doran(Div II), Bob Nadeau(Div III) oraz Patricia Hendricks (duży wpływ na nią ma styl Iwama ryu). Skupia rozmaite dojo i ogólnie określa się ich jako „new age aikido”. „Centrowanie się” i „Lączenie się z Kosmosem” to dość popularne tematy na które ćwicza. Niektórzy z nich próbują leczyć zaburzenia psychiczne przy pomocy aikido lub nauczać Ki z aikido w więzieniach…


USAF (United States Aikido Federation)


Federacja jest częścią Aikikai. Na czele federacji stoi Y.Yamada sensei. Skupia ona kilku shihanów w USA: Y.Yamada sensei (New York Aikikai), S.Sugano sensei(NY Aikikai), M.Kanai sensei(New England Aikikai), K.Chiba sensei (San Diego Aikikai), (przez wiele lat należał do USAF, obecnie jest w trakcie odseparowywania się organizacyjnego od USAF i Aikikai), Shibata sensei (Berkeley Aikikai).

Yamada sensei
to dość klasyczny styl Aikikai, szerokie płynne ruchy. W młodości duży wpływ na niego miał K.Tohei, co widać do dzisiaj. Skupia swoje nauczanie raczej na podstawowych technikach aikido tak aby ustanowić wysoki standard aikido w USA. Nie ćwiczy w ogóle broni.

Sugano sensei
ma dość specyficzny styl aikido. Z jednej strony techniki są dość klasyczne, jak w aikikai, aczkolwiek duży nacisk położony jest na niedopuszczanie do kontaktu z atakiem, wyprzedzanie ataku.Określiłbym jego aikido jako „aikido przed kontaktem”. Dużo pracy z bronią, ale nie ma bezpośredniego przekładania technik broni na techniki bez broni (jak np u Saito sensei). Mało ćwiczeń statycznych z oporującym uke. Duży nacisk na irimi, oraz techniki podstawowe.
Ponieważ sensei kiedyś ćwiczył medytację i szermierkę, prowadzi czasem krótkie sesje medytacji a ostatnio nawet kotodamy na wybranych stażach.

Kanai sensei
posiada styl kompletnie niepodobny do klasycznego aikikai. Główną ideą, to dążenie do wytworzenia pewnego rodzaju konfliktu fizycznego/ kolizji fizycznej z atakiem a następnie rozwiązanie go respektując założenia fizyczno-filozoficzne aikido. Techniki są tak ustawione że powodują stopniowe uniezależnienie się od współpracy ze strony uke. Nie ma praktycznie tenkanu jako pierwszego ruchu odbierającego atak, zawsze jest irimi oraz wejście w centrum atakujacego. Ustawienie stóp podobnie jak w kendo. Rozwijanie kokyu i mocy rzutu również w końcowce techniki. W większości techniki to są rzuty biodrowe (można by je określić jako różnego rodzaju koshinagi). Powoduje to że techniki dla uke są dość ciężkie do odebrania i wymagą dużej pracy z jego strony aby ciągle uważać na własne bezpieczeństwo. Uke rozwija doskonałe umiejętności w padaniu z ciężkich rzutów, oraz nabywa dużej sprężystości i elastyczności ciała.
Dużo ćwiczeń statycznych z mocnych ataków. Słabo rozwinięta płynność ruchów co powoduje wrażenie robotyki. Na wyższym poziomie przełamywanie dystansu i wejście w timing zupełnie podobne do treningu Sugano sensei. Bardzo dużo ćwiczeń z bronią. Nie ma przekładania technik z bronią na techniki ręczne.

Chiba sensei
to też oddzielny rozdział historii. Duży nacisk na pracę przez całą technikę z mocnym i ciągłym kontaktem, zarówno fizycznym jak i wzrokowym ze strony uke. Uke, za pomocą własnego centrum, atakując centrum tori poprzez ten kontakt wytwarza rodzaj napięcia fizyczno-psychicznego nad którym pracuje tori wykonując technikę. Jest to połączone z niesłychaną giętkością i takim przemieszczaniem się wymaganym od uke, aby uniknąć kontuzji. Poszukiwanie rozwoju mocy techniki od początku do końca techniki, choć nie ma takich rzutów i padów jak u Kanai sensei. Praca uke bardzo bogato rozwiniętą, często na granicy wytrzymałości fizycznej i psychicznej. Bardzo dużo ćwiczeń z bronią. Nie ma przkładania technik z bronią na techniki ręczne.. Chiba sensei przystosował techniki z iaido (Muso shinden ryu) w system jako uzupełnienie technik aikido.

Shibata sensei
jest w zasadzie uczniem Chiby sensei, kierunek i założenia jakimi kieruje się podczas treningów są niezwykle podobne do tego co robi Chiba sensei, choć zaczynał jako uchideshi w Hombu dojo Aikikai.
Chiba sensei sciągnął go do Stanów do Kalifornii i przez wiele lat organizują oni wspólne staże i treninigi dla swoich uczniów ściśle w tym współpracując.

Więcej informacji

La Forge Aikido Dojo