Pl Engl Fr Es        


Klasa samurajów

Skrócona historia powstania klasy samurajów / bushi

autor: Karl Friday

Słynna japońska hierarchia wojenna społeczeństwa narodziła się w początkowej części okresu Heian (794-1185) jako produkt tego samego trendu w kierunku prywatyzacji funkcji w rządzie i przekazywania odpowiedzialności administracyjnej które to wyróżnia politykę w okresie Heian od jej poprzednika Nara (710-794). Korzenie tej hierarchii tkwią w zmianie polityki imperialnego dworu militarnego która zaczęła się w połowie dekady VIII wieku n.e. i nabrała rozmachu w IX w n.e.

Pod koniec VIII w.n.e. dwór imperialny i jego stronnicy opracowali szczegółowy zespół wojskowych instytucji wzorowanych w szerokiej mierze na instytucjach T’ang w Chinach. Przeciwnie jednak do popularnego przekonania, że te instytucje były po prostu skopiowane jako całość, zostały one uważnie zaadaptowane do japońskich potrzeb. Ale różnorodne cele i wymagania państwa były między sobą często sprzeczne, czego rezultatem było przyjęcie przez imperialny aparat militarny licznych niemile widzianych kompromisów. Problemy tkwiące w systemie od samego początku, pogorszyły się poprzez zmianę warunków, jako że główne armie państwa były ukształtowane tak, aby sprostać groźbom inwazji z kontynentu i wyzwaniom regionalnym, i zmieniły się w nowe, scentralizowane politycznie, kiedy groźby inwazji zmniejszyły się gwałtownie. (Problems inherent in the system at its inception were, moreover, made worse by changing conditions as the principal threats the state armies were designed to meet-invasion from the continent and regional challenges to the new, centralized polity-dwindled rapidly.)

Około połowy VIII wieku, dwór zaczął od nowa szacować swoje potrzeby militarne, i zmieniać strukturę sił zbrojnych, naprawiając i eksperymentując z mechanizmami używania i dyrygowania nowych i różnorodnych rodzajów wojska, aż osiągnięty został sprawnie działający system pod koniec IX wieku. Stopniowo, rząd zaprzestał poboru i szkolenia całej populacji i skoncentrował się zamiast tego na dobieraniu prywatnie wyszkolonych sił zbrojnych złożonych z utalentowanych w działaniach wojennych grup elitarnych poprzez nadawanie im serii nowych wojskowych stanowisk i tytułów, które uprawniały użycie osobistych sił wojskowych tych grup w imieniu państwa. W istocie dworska polityka przesunęła się z poborowych, publicznie szkolonych sił zbrojnych w kierunku prywatnie ćwiczonych i prywatnie wyekwipowanych zawodowych najemników.
Jak to się zdąża, zainteresowanie rządu utalentowanymi wojownikami prowincjonalnych elit i niższych rangą wielkich rodzin szlacheckich zbiegł się z rosnącym prywatnym zapotrzebowaniem na tych samych wojowników ze względu na współzawodnictwo o bogactwo i wpływy pomiędzy najpotężniejszymi szlacheckimi rodzinami na dworze cesarskim. Państwowe i prywatne potrzeby posłużyły do stworzenia ciągle zwiększających się możliwości awansowania dla tych z talentem militarnym. Ciągle rosnąc, od VIII wieku, umiejętności w posługiwaniu się bronią zachęcały ambitnych młodych ludzi do kariery w służbie dla rządu i / lub dla kilku potężnych arystokratów w stolicy. Czym większe stawały się te możliwości, tym bardziej entuzjastycznie i poważniej tacy młodzi ludzie poświęcali się zawodowemu wojsku. Rezultatem było stopniowe powstanie stanu zawodowych wojskowych w stolicy i na prowincji.

Powierzchowne podobieństwa pomiędzy samurajem i rycerzem północnej Europy kuszą nas aby postawić znak równości pomiędzy narodzinami klasy samurajów i zaczątkami „feudalizmu” na wsi japońskiej; ale tak się nie stało. Podczas gdy spadkobiercy zarówno genealogiczni i instytucjonalni zawodowych wojowników z epoki Heian rzeczywiście stali się rządzącymi średniowiecza japońskiego i średnio-nowoczesnych epok, aż do samego końca XII wieku samurajowie pozostawali w służbie państwa i dworu cesarskiego i nie byli ich przeciwnikami.

Ta sytuacja tak pozornie zagadkowa staje się nieco jaśniejsza kiedy weźmiemy pod uwagę kontekst tamtych czasów. Rodzący się stan wojskowy w X, XI i XII wieku był formowany z zewnątrz przez te same – publiczną (państwowa) i prywatną (szlachta dworska) polityki które wzmacniały jego rozwój, i z wewnątrz, poprzez nieumiejętność jego własnych członków aby zapewnić sobie bezpieczeństwo i wytworzyć wewnętrzne więzi. Tak jak posiadanie ziemi i system zarządzający tej samej ery, wojskowy i polityczny system Heian z gotowością odpowiadał i przystosowywał się do zmieniających się warunków w stolicy i w prowincjach, podczas gdy dwór cesarski zazdrośnie strzegł swoich praw wyłączności do nadzoru i dyrygowania. Następnie, w 1180 roku Minamoto Yorimoto wywłaszczony spadkobierca wiodącej rodziny samurajskiej biegle wykorzystując swój własny rodowód, konkretne ambicje prowincjonalnych wojowników, i serię przewrotów na imperialnym dworze stworzył nową instytucję zwaną przez historyków szogunatem, lub bakufu, we wschodnio-japońskiej wiosce Kamakura.

Pierwszy szogunat był w zasadzie rządem w rządzie, stanowił jednocześnie wspólną jak i oddzielną część imperialnego dworu w Kyoto. Jego główną funkcją był nadzór nad wschodnią Japonią i klasą samurajów, opartą na autorytecie nadanym przez dwór cesarski. Ale utworzenie tej nowej instytucji stworzyło staczającą się kulę śniegową która się powiększała aż do kompletnego zniszczenia klasycznej polityki Japonii. W XII wieku wasale szogunatu w całym kraju odkryli że mogą użytkować izolację od bezpośredniego nadzoru dworu cesarskiego, oferowaną im przez rząd Kamakury aby wyrażać coraz mocniejsze i bardziej osobiste żądania do posiadania ziemi – i ludzi na niej – którą administrowali oni z ramienia władzy która była w stolicy. Poprzez stopniowy postęp za pomocą „faktów dokonanych” nowy, wojenno-zdominowany system władzy wchłonął stary, dworsko-zdominowany i realna władza nad terenami rolniczymi przeszła z rąk centrum w ręce władzy lokalnej.

W drugim kwartale XIV wieku te zmiany zaszły tak daleko, że odnoszący najwięcej sukcesów prowincjonalni wasale szogunatu zaczęli kwestionować wartość zależności od rządu Kamakura. Tak więc, kiedy obalony imperator pośmiertnie znany jako Godaigo, wezwał do broni przeciwko szogunatowi, pomiędzy tymi którzy poparli go byli Ashikaga Takauji i Nitta Yoshisada, obaj spadkobiercy Minamoto Yoritomo i byli dowódcy armii Kamakura. W 1333 Yoshisada zdobył Kamakura i rozbił szogunat. Dwa lata później, Takauji zerwał przymierze z Godaigo i wygonił go ze stolicy. W 1336, po zniszczeniu armii Yoshisady w Bitwie pod Minatogawa, ustanowił on nowy szogunat na którego czele sam stanął, z kwaterą główną w dzielnicy Muromachi miasta Kyoto. Pod nowym rządem, wojownicy nie tylko panowali nad terenami rolniczymi ale mieli poważne wpływy na dworze imperialnym. Kula śnieżna Yoritomo nie zaczęła jeszcze się toczyć ani nawet się powiększać.

Piętnastu szogunów Ashikaga panowało pomiędzy 1336 i 1573 r n.e. w którym to roku ostatni panował, ale tylko pierwszych sześciu mogło powiedzieć że to oni rządzili krajem. Pod koniec 1400 r n.e. podczas gdy zarówno dwór jak i szogunat pozostawały nominalnie władzą, realna władza przeszła w ręce kilkudziesięciu feudalnych baronów zwanych daimyo, których autorytet/poważanie zależał od ich zdolności do utrzymywania włości za pomocą sił zbrojnych. Następnie przeminęło półtora wieku prawie nieustannych wojen w których daimyo konkurowali pomiędzy sobą, a także z tymi co byli poniżej ich w hierarchii, aby utrzymać i rozszerzyć swoje posiadłości. Duch tego Sengoku (dosłownie „kraju objętego wojną”) wieku jest wyrażany dwoma popularnymi wówczas wyrażeniami : gekokujo (niższy przeskakuje wyższego), i jakuniku kyoshoku (słaby staje się mięsem; silny zjada).

Ale niestabilność gekokujo nie mogło być utrzymywane w nieskończoność. Daimyo szybko odkryli że powiedzenie ‚móc ustanawiać prawa’ idzie w parze z innym powiedzeniem „kto mieczem wojuje, od miecza ginie” i równie wielu z nich spędzało tyle samo czasu i energii na bronieniu się przeciw własnym ambitnym wasalom co przeciw innym daimyo. Pod koniec XVI w najprzebieglejsi spośród nich, zaczęli szukać sposobów aby zredukować niezależność wasali. To z kolei stworzyło możliwość zbudowania coraz większych posiadłości i rządzących przymierzy łączących całe regiony. W końcu, sukcesywne wysiłki 3 ludzi – Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi, and Tokugawa Ieyasu – wyeliminowały wielu mniejszych daimyo i zjednoczyły innych w ogólnonarodowe koalicje. W 1603 r Ieyasu przyjął tytuł szoguna i ustanowił trzeci wojskowy reżim w Japonii. Nowa polityka, rodzaj scentralizowanego feudalizmu, podzieliła większość kraju na wielkie własności administrowane przez dziedzicznych daimyo, którzy byli z kolei uważnie obserwowani i kontrolowani przez szogunat.

Pojawienie się tej nowej polityki i zapewnienie Pokoju Tokugawy wyznaczają przejście ze średniowiecznej do wczesno-nowoczesnej Japonii, co przyniosło ze sobą głębokie zmiany dla samurajów. W średniowieczu wojownicy stanowili giętka i przepuszczalną strukturę definiowaną głównie przez ich aktywność jako walczących ludzi. Na wierzchołku tej struktury stali daimyo, niektórzy z nich byli spadkobiercami rodzin wojowników datującymi się setki lat wstecz, podczas gdy droga innych do tego wywalczonego statusu zaczęła się od dużo skromniejszych początków. Poniżej ich , w tej strukturze, były wielokrotne warstwy pomniejszych władców, ich wasali, i drobnych właścicieli ziemskich którzy im służyli jako samurajowie gdy zapotrzebowanie na nich rosło lub znikało wraz ze zmiennością fortuny podczas wojny, źródeł i militarnych potrzeb wielkich baronów. Ale wczesno-nowoczesny reżim zamroził porządek socjalny, rysując po raz pierwszy wyraźną linię pomiędzy chłopstwem, którzy byli zarejestrowani i ograniczeni do ich pól, i samurajami, którzy zostali wywłaszczeni ze swych pól i zebrani w garnizonach w warownych miastach szoguna i daimyo. Wtedy samurajowi stali się oficjalnie zdefiniowaną, mającą legalne przywileje, dziedziczną klasą, złożona z nielicznych feudalnych panów i znacznie szerszej rzeszy płatnych wasali których liczba była teraz określona przez prawo. I , bez wojen, umiejętności militarne i kultura tej klasy nieuchronnie upadała. Samurajowie szybko ewoluowali z władających mieczem wojowników, w noszących miecz biurokratów mających jako przodków wojowników.

Reżim Tokugawy utrzymał pokój w Japonii ponad 3 wieki, zanim w końcu upadł pod wpływem kombinacji nacisku zagranicznego, ewolucji socjalnej i ekonomicznej struktury narodowej, i rozpadu rządu jako takiego. W 1868 kombinowane siły zbrojne 4 prowincji zmusiły do rezygnacji ostatniego szoguna, i zadeklarowały przekazanie władzy dla imperatora. Ten fakt, znany jako Restauracja Meiji (nazwanej wg ery kalendarza 1868-1912) wyznacza początek końca samurajów jako klasy. W ciągu następnej dekady, zostali oni pozbawieni najpierw ich monopolu na służbę wojskową, a następnie, kolejno reszty przywilejów i oznak ich statusu : ich specjalnego uczesania, sposobu ubierania się, ich wyłącznego prawa do używania przydomków, dziedzicznych świadczeń pieniężnych, prawa noszenia miecza publicznie.

Około 1890 roku, Japonia była zmodernizowanym, przemysłowym państwem rządzonym przez rząd konstytucyjny, i bronionym przez wzorowaną na zachodniej, armię lądową i morską opartą na żołnierzach z poboru.

Już nie było samurajów.

La Forge Aikido Dojo